Nhiều doanh nghiệp chọn xe nâng chỉ dựa trên khối lượng pallet nặng nhất. Cách làm này dễ dẫn đến chọn thiếu tải – nguy cơ lật xe, hỏng khung nâng – hoặc chọn dư tải gây tốn tiền và xe cồng kềnh. Để chọn đúng, cần hiểu ba khái niệm: tải trọng danh định, tâm tải và tải trọng còn lại theo chiều cao nâng.
1. Tải trọng danh định là gì?
Đây là con số in trên tên model, ví dụ xe 2,0 t hay 3,5 t. Nó cho biết xe nâng được bao nhiêu ở một tâm tải chuẩn và ở chiều cao nâng tiêu chuẩn. Ngoài điều kiện đó, khả năng nâng thực tế sẽ thay đổi.
2. Tâm tải (load centre)
Tâm tải là khoảng cách từ mặt trước càng nâng đến trọng tâm của kiện hàng. Với xe nâng đối trọng tải trọng phổ thông, tâm tải chuẩn thường là 500 mm – tương ứng pallet sâu khoảng 1.000 mm, hàng xếp đều. Khi kiện hàng dài hơn, hoặc hàng dồn về phía đầu càng, trọng tâm ra xa hơn và xe nâng được ít hơn tải danh định.
Ví dụ dễ hình dung: cầm một can nước sát người thì nhẹ, đưa thẳng tay ra trước thì nặng hơn nhiều dù khối lượng không đổi. Xe nâng cũng vậy.
3. Tải trọng giảm theo chiều cao nâng
Khung nâng càng cao, xe càng kém ổn định, nên nhà sản xuất công bố tải trọng còn lại (residual capacity) ở từng chiều cao. Ví dụ reach truck STILL FM-X xếp hàng tới 14 m, và ở độ cao 13 m vẫn còn nâng được 1.000 kg. Khi chọn xe, hãy so khối lượng pallet nặng nhất với tải trọng còn lại ở tầng kệ cao nhất, không phải với tải danh định.
Đọc biểu đồ tải như thế nào?
Biểu đồ tải (có trong bảng thông số kỹ thuật và trên biển tải của xe) thể hiện mối quan hệ giữa ba đại lượng: chiều cao nâng, tâm tải và khối lượng tối đa được phép. Cách đọc: xác định chiều cao cần đặt hàng, dóng theo tâm tải thực tế của kiện hàng, rồi đọc ra khối lượng cho phép. Nếu kiện hàng nặng hơn con số này, cần chọn xe tải lớn hơn hoặc cấu hình khung nâng khác.
Với STILL FM-X, tải trọng dư là 1.000 kg ở chiều cao 13 m nhưng chỉ còn 850 kg ở chiều cao tối đa 14 m. Cùng một xe, chỉ cần nâng cao thêm một tầng kệ thì khối lượng cho phép đã giảm. Đây là lý do không thể chỉ nhìn vào tải danh định.
4. Phụ kiện làm giảm tải trọng
Bộ dịch giá (side shift), kẹp giấy cuộn, kẹp thùng, càng xoay… đều có khối lượng và đẩy trọng tâm ra xa. Khi lắp phụ kiện, tải trọng cho phép phải tính lại và ghi trên biển tải của xe.
5. Quy trình chọn tải trọng trong 5 bước
- Cân kiện hàng nặng nhất (không phải trung bình).
- Đo kích thước kiện hàng để ước tính tâm tải.
- Xác định chiều cao tầng kệ cao nhất cần đặt hàng.
- Liệt kê phụ kiện cần lắp.
- Chọn xe có tải trọng còn lại ở chiều cao đó, với tâm tải đó, có phụ kiện, vẫn lớn hơn kiện hàng nặng nhất – kèm biên an toàn hợp lý.
Ngoài tải trọng, nên kiểm tra thêm: khả năng chịu tải của sàn và sàn tầng lửng (nếu có), độ dốc cầu dẫn, chiều cao cửa ra vào và chiều cao khung nâng khi hạ thấp nhất. Xe tải trọng lớn hơn thường dài và nặng hơn, cần lối đi rộng hơn, nên chọn dư tải quá nhiều có thể khiến xe không vừa với bố trí kho hiện tại.
Dải tải trọng các dòng xe STILL
| Dòng xe | Tải trọng | Ghi chú |
|---|---|---|
| RXE 10–16C | 1,0–1,6 t | Điện, nhỏ gọn |
| RX 20 | 1,4–2,0 t | Điện, nhỏ gọn cho lối đi hẹp |
| RX 60 | 2,5–8,0 t | Điện, nhiều phiên bản |
| RX 70 | 2,0–8,0 t | Diesel / LPG |
| RCD | 10–18 t | Diesel hạng nặng |
| FM-X | 1,0–2,5 t | Reach truck, tới 14 m |
Khi hàng có tâm tải lớn
Một số dòng xe được thiết kế sẵn cho tâm tải xa hơn mức chuẩn. Chẳng hạn STILL RX 60 6,0–8,0 t nâng được tới 8 tấn với tâm tải 600 hoặc 900 mm, phù hợp hàng dài và cồng kềnh. Ở nhóm xe đối trọng nhỏ, STILL RCE 15–20 nâng đến 2,0 tấn với tâm tải 500 mm. Khi so sánh các model, hãy luôn so ở cùng một tâm tải.
Câu hỏi thường gặp
Xe 3 tấn có nâng được pallet 3 tấn lên kệ 6 m không?
Chưa chắc. Phải xem biểu đồ tải của đúng cấu hình khung nâng đó. Ở độ cao lớn, tải trọng còn lại thường thấp hơn tải danh định.
Có nên chọn dư tải cho chắc?
Nên có biên an toàn, nhưng chọn dư quá nhiều sẽ khiến xe to, nặng, tốn năng lượng và cần lối đi rộng hơn. Tốt nhất là để kỹ sư tính theo dữ liệu thực tế.
Tải trọng cho phép được ghi ở đâu trên xe?
Tải trọng cho phép theo chiều cao và tâm tải được ghi trên biển tải gắn trên xe. Khi thay khung nâng hoặc lắp phụ kiện, biển tải phải được cập nhật tương ứng. Người lái cần được hướng dẫn đọc biển tải trước khi vận hành.
Hàng có kích thước không đồng đều thì tính tâm tải thế nào?
Hãy tính theo trường hợp bất lợi nhất: kiện dài nhất hoặc kiện có trọng tâm lệch xa nhất về phía đầu càng. Nếu hàng hóa thay đổi nhiều, nên gửi danh sách các loại kiện điển hình để kỹ sư kiểm tra trên biểu đồ tải của từng cấu hình.
Gửi khối lượng, kích thước pallet và chiều cao kệ qua form yêu cầu báo giá hoặc gọi hotline 0902 63 79 70 – chúng tôi sẽ đề xuất cấu hình phù hợp kèm biểu đồ tải.